İş Yapabilirlik


 

Kuzey Kıbrıs’da yatırım ortamının geliştirilmesi yönünde Başbakan’a öneriler sunma görevi olan YAGA, yatırımcıların yatırım yapmaları için kamu kurumlarının işleyişi, fiziki altyapı, iş ortamı ve yasal çerçeve gibi unsurların iyileştirilmesinin ne denli önemli olduğunun bilincindedir. Bu nedenle, YAGA ülkedeki yatırım ortamının sürekli olarak geliştirilmesine katkı koymak için çaba göstermektedir.



 

İş Kurmak

Kuzey Kıbrıs’da yerli ve yabancı yatırımcılar, şirket kuruluşunda aynı  koşul ve muamelelere tabidirler. Yabancı ülkelerde bulunan  şirketler, Bakanlar Kurulu onayı ile Kuzey Kıbrıs’da şube açabilmektedirler. Tüm sektörler yabancı yatırımcılara açıktır.  Ancak,  bazı sektörlerde yabancı sermaye oranı konusunda bazı istisnalar vardır. Ülkemizde inşaat ve seyahat acentesi şirketleri kurulmasında en az %51 hissenin Kuzey Kıbrıs vatandaşında olması zorunluluğu haricinde tüm sektörler yabancı yatırımcıya açıktır.

Kuzey Kıbıs’da şirketler Fasıl 113 Şirketler Yasası altında kurulmaktadır. Kuzey Kıbrıs’ta şirket kurma işlemleri isim tescili için “Resmi Kabz Memurluğu ve Mukayyitlik Dairesine” başvuru ile başlamaktadır.   

Aşağıdaki belgelerin Resmi Kabz Memurluğu ve Mukayyitlik Dairesine teslim edilmesi gerekmektedir:

•  Şirket ismi

•  Şirket Ana Sözleşme ve Tüzüğü

•  MŞ 1,2 ve 3 Formları

•  Şirket Direktör ve Hissedarlarının Karakter Belgesi

•  Gelir ve Vergi Dairesinden alınan Vergi Kayıt Belgesi ve KDV numarası

•  Şirketi temsil yetkisine sahip kişilerin İmza sirkülerleri ve pasaport fotokopisi (Yabancı uyruklular  için kimlik ve ikamet belgelerinin fotokopisi )

•  Gerçek kişi olan hissedarların fotoğraf ve pasaport fotokopileri

 

  
Kuzey Kıbrıs’ta kurulmuş olan şirketler  genellikle  “Limited” şirket şeklinde kurulmaktadır.

 


 

Başa Dön

 


Lisanslar / İzinler/ Belgeler

Tüm yatırımlar kendi konusuna ve sektörüne göre yetkili makamlardan lisans alması gerekmektedir.   YAGA, bürokratik adımları kısaltmak ve maliyetleri asgari düzeye indirmek için  yatırımcılara lisans prosedürleri  hakkında danışmanlık hizmeti sunmakta,  onları yönlendirmekte ve onlara rehber olmaktadır.

 

Bu bağlamda,  YAGA, yatırımcıların aşağıda belirtilen ve sağlanması gerekli olan lisans, izin ve belgeleri almaları  için tüm bürokratik işlemlerinde destek olmaktadır:

 

Planlama Onayı:

Yatırımcının projesi için planlama onayı alması gerekmektedir. Planlama onayı, yatırımcı tarafından  geliştirilen projenin, yatırımın yapılacağı alanda imar kural ve koşullarına uygun olup olmadığına ilişkindir. 

 

Teşvik Belgesi:

Teşvik Belgesi ile yatırımcılara gümrük vergisi, fon, KDV ve vergi muafiyeti sağlanmaktadır. Yatırımcının sözkonusu muafiyetlerden faydalanabilmesi için yatırımına  Devlet Planlama Örgütünden Teşvik Belgesi alması gerekmektedir.

 

İnşaat Ruhsatı:

  

Yatırım projesi çerçevesinde inşaata başlayabilmesi için yatırımcının ilgili Belediye veya Kaymakamlıktan inşaat ruhsatı alması gerekmektedir.

 

Çevresel Etki Değerlendirme Raporu (ÇED): 

Çevresel Etki Değerlendirme, belirli bir proje veya gelişmenin, çevre üzerindeki olası etkilerini, sosyal sonuçlarını ve olası etkilere karşı gerekli tedbirlerin alınmasını  değerlendiren bir süreçtir. ÇED raporunun onay aşamasında, proje ile ilgili taraflar bir araya gelerek teknik bilgi ve görüşlerle projenin en uygun şekilde gelişimine katkı sağlarlar.

 

İhracat/ İthalat Lisansları:

Ticari faaliyette bulunacak olan gerçek ve tüzel kişilerin öncelikle Kıbrıs Türk Ticaret Odasına veya Kıbrıs Türk Sanayi Odasına üye olmaları gerekmektedir. İhracat ve ithalat izni ise Ticaret Dairesinden temin edilebilir.  İhracat faaliyetinde bulunmak isteyen yatırımcılar Odalardan menşe belgesi alabilmektedirler.

 

YAGA tarafından hazırlanan İş Yapabilirlik Endeksine göre:

 

Sınır Ötesi Ticaret:

Ekonominin, dünya ekonomileri arasında ortalama bir puana sahip olduğu varsayılmaktadır. Hatta puanının nispeten daha iyi olduğu düsünülmektedir. Ancak üçüncü ülkelere yöneltilen ya da bu ülkelerden gelecek olan mallar, Türkiye’nin Mersin limanında yeniden yüklenmek zorunda kalmaktadır. Bu durumda da her bir konteyner için 1,000 ABD $’ı yeniden yükleme masrafı gerektiğinden isletmelerin maliyetleri yükseltmektedir. Belge sayısı anlamında, bazı değisiklikler yapılması durumunda dahi Kuzey Kıbrısın durumu genel olarak, kabul edilebilirdir

 


 

Başa Dön



İşe Alma

7 üniversitenin değişik bölümlerinde okumakta olan 40,000 öğrenci ile birçok sektöre  nitelikli bir işgücü arzı sağlanmaktadır. Ayrıca, eğitim standartlarının geliştirilmesi yönünde alınan önlemler ve gösterilen ilerleme ile özellikle öncelikli sektörlerde faaliyet gösteren yatırımcıların ihtiyaçlarına daha iyi hizmet verilebilmektedir.

 

Yatırımcı veya işveren temsilcilerinin Çalışma Dairesi, Sosyal Sigortalar Kurumu ve İhtiyat Sandığına kayıt yaptırmaları gerekmektedir. Ayrıca işverenin istihdam ettiği kişiler için sosyal sigortalar fonuna her ay %10.5 ve ihtiyat sandığına %4 oranında ödeme yapması gerekmektedir. İmalat sektöründe ortalama işgücünün saatlik ücreti yaklaşık 6 $ olup asgari ücret 1,237 TL (yaklaşık olarak 798 $) dır.

 

YAGA tarafından hazırlanan İş Yapabilirlik Endeksine göre :

 

İşe Alma:

Kuzey Kıbrıs, çok iyi bir derece olan 20. yüzdelikte yeralmaktadır. Bunun baslıca nedeni de çalısma uygulamalarının sıkıntı verici olmaması, ise alma ve isten çıkarmanın az maliyetli olmasıdır. Kuzey Kıbrıs’ta ise alma ve isten çıkarma nispeten kolaydır ve ayrıca çalısma saatleri bakımından çalısanları kısıtlayan çok az uygulama bulunmaktadır.

 

 


 

Başa Dön

 


Yatırımcının Korunması (Yasal Korunma)

YAGA Danışmanları tarafından hazırlanan İş Yapabilirlik Endeksine göre :

 

Yatırımcının Korunması:

Kuzey Kıbrıs ekonomisi yatırımcıyı koruma konusunda 69. yüzdelikte yer alır. Bu kötü performansın temel nedeni, küçük hissedarların korunmasındaki eksiklikle eksikliğidir ki bu, şirketlerin yönetiminde özellikle çıkar çatışmalarında bu olumsuz etki yapmaktadır.

 

 


 

Başa Dön

 


Vergi Sistemi

Kuzey Kıbrıs, AB ülkeleri arasında kurum gelirleri üzerinden alınan vergiler itibarıyle en rekabetçi vergi oranına sahiptir.  Kurumlar vergisi oranı %10 olup kurumlar vergisi çıkarıldıktan sonra kalan kurum kazancı üzerinden %15 oranında ek bir vergi ödemektedir. Buna göre, Kuzey Kıbrıs’da faaliyet gösteren her kurum elde ettiği gelir üzerinden yaklaşık %23.5 oranında vergi ödemektedir.

 

Kuzey Kıbrıs’da yaşayan gerçek kişiler  Gelir Vergisine tabidir. Gelir Vergisi, artan oranlı vergi sistemi altında %10 oranından başlayarak %40 oranına kadar değişmektedir.

 

Kuzey Kıbrıs’da tüketilen ürün ve hizmetler, ticari ürün ve hizmetler ile ithal edilen ürün ve hizmetler KDV’ye tabidir. %0 ile %20 arasında değişen 6 adet KDV oranı uygulanmaktadır. Ortalama KDV oranı %16 dır.

 

 


 

Başa Dön

 


İş Yapma Maliyeti 

Ortalama İş Yapma Maliyetleri ve Oranları:

•Sabit Telefonların Maliyeti: Aylık Bağlantı Ücreti ile 15 dakika yoğun ve 15 dakika sakin zaman çağrıları yaklaşık olarak 5.35 $. 
•Ofis Mekanı Fiyatları:  yıllık olarak metre kareye göre 120 $. 
•Sanayi Yatırım Amaçlı Arazi Kiraları: metre kare olarak yaklaşık 50$.
•Standart Kurumlar Vergisi Oranı: %10
•Standart Ürünler ve Hizmetler Üzerinden Alınan Ortalama KDV Oranı: %16
•Sosyal Güvenlik Kurumuna Yapılan Katkı Oranı: %5 işveren, %5 çalışan
•İhtiyat Sandığına Yapılan Katkı Oranı: %8 işveren ve %10 çalışan

 

Başa Dön

 

rdir ki bu, Kıbrıs Türk girisimlerinde küçük hissedarların riskini artırmaktadır. Diğer bir neden ise, alınan kararlarda yöneticiye olan güven